Vetrarleyfið

Afríka
Mikið ofsalega kom það mömmu á óvart þegar við Becky gengum inn á setustofuna hennar í Úganda. Hún, eins og allir nema systur mínar, hafði enga hugmynd um að við værum á leið í heimsókn, enda átti planið að vera að ég færi til Suður-Afríku, Kenya og Botsvana 3. desember. Í staðinn hófum við för 27. nóvember með 4 daga viðkomu í þróunarríkinu Úganda. Þetta var reyndar eftir 2 daga stopp í Suður-Afríku þar sem við hittum félaga minn FC (sem sést hér vinstra megin) og klöppuðum ljónum, gíröffum og strútum í þar til gerðum "ljónaklappigarði". Yfirmáta túristalegt, ég veit, en það er samt gaman að láta lítið ljón narta í skóinn manns. Við fórum í heimsókn til kettlings sem Becky er að kaupa og fær að koma til hennar seinna í janúar. Skoðið myndina hér að neðan og segir mér að þetta sé ekki algjör súkkulaðihúðuð karamellurúsína.

Það fyrsta sem við upplifðum í Úganda var leigubílarússíbani á 130-140km/klst hraða á holóttum óupplýstum vegi með engar sýnilegar vegamerkingar, og þrátt fyrir að vegurinn hafi sennilega átt að vera tvíbreiður voru iðulega 3 eða 4 samhliða bílar á honum (allir í álíka rugli) og ósýnilegt fólk töltandi við vegarkantinn. Spennandi klukkustund af þessu.
Á gistiheimilinu okkar var öðru hvoru rennandi vatn en ekki nóg til að sturta niður (namm), litlir apar að tína avocado úr trjánum (sjá mynd), og hæna sem verpti eggi á svampdýnuna í herberginu við hliðina á okkar.
Það reyndist vera auðveldara en ég hafði haldið að hafa uppi á mömmu minni, þrátt fyrir að hafa litlar sem engar upplýsingar um hvar hún héldi til. Okkur tókst að finna fyrsta hótelið sem hún hafði gist á, en afgreiðslufólkið mundi vel eftir þremur hvítum ævintýrakonum og vissu meira að segja á hvaða hótel þær höfðu leitað næst. Svo vildi til að mamma sat þar og var að vanda einmitt að tala um börnin sín þegar ég birtist þarna og truflaði hana í miðju samtali við kenýska konu sem hún þekkir og kom í heimsókn. Kannski var þessi heimsókn okkar ágætis tilbreyting fyrir mömmu, en hún hafði verið á kafi erfiðum í viðtölum við bágstaddar, munaðarlausar stelpur með alnæmi sem sumar höfðu þurft að selja sig eldri mönnum til að fá mat. Tveggja manna upplífgunarsveitin frá Íslandi og Bandaríkjunum dró mömmu með í túristaferðir, tók til að plægja betri veitingahús bæjarins á næstu dögum, og að berjast við hámarksúttekt úr hraðbanka fyrir greyið en þetta var á miðju gjaldeyrisskömmtunartímabilinu.
Ég fór einn míns liðs að upptökum Nílar til að fara í "grade 5" rafting í heilan dag. Þarna sigldum við niður rosalegar flúðir, og hvolfdum bátnum í tvígang. Það er ekki það auðveldasta að vera á bólakafi í 8 sekúndur (geðveikt lengi að líða), sjá yfirborðið, og vera svo togaður aftur ofan í kaf af einhverjum stórum iðum. En mikið var þetta nú annars gaman, og maður mætti sæll og sólbrunninn aftur á gistiheimilið okkar, rétt í þann mund þegar verið var að færa hænuna (og eggið) um set svo hægt væri að hýsa fleiri gesti.

Kenýa
Næsti áfangastaður var Kenýa, en þar vorum við í heimsókn hjá vinafólki Beckyar. Í Nairobi má kaupa allt milli himins og jarðar meðan maður bíður í athyglisverðri bílaröð við rautt ljós til að komast inn í hringtorg (?). Þarna mátti kaupa allt að drekka og borða, en líka fótbolta, skartgripi, heimskort og meira að segja fölsuð vegabréf. Þrátt fyrir að Nairobi safnið virtist frekar fátæklegt var hvorki meira né minna en sýning með upprunanlegum beinagrindum á borð við Lucy. Við fórum til hins gríðarlega fallega "Rift Valley", en frá því svæði er mannkynið upprunið. Við dalinn er agnarsmár þjóðgarður sem er engu að síður heimili ótrúlega margra flóðhesta, zebrahesta, tuga gíraffa og buffalóa, auk óteljandi "mpala" antílópa. Fengum þarna að labba á meðal forvitinna dýra, og sáum líka þegar þjóðgarðsvörðurinn sem var að sýna okkur svæðið spratt ákveðið á eftir einhverjum sem var að safna sér eldiviði ólöglega. Við enduðum ferðina á máltíð í klettum með gríðarlega fallegt útsýni yfir dalinn, en fengum nokkra óhrædda apaketti í heimsókn sem veltu við gosdrykkjunum og sleiktu þá upp til agna af gólfinu.

Þjóðgarður í Botsvana
Næst á dagskrá var Okavango Delta þjóðgarðurinn í Botsvana eftir dags viðkomu í Suður-Afríku. Við flugum inn í þennan gríðarlega stóra garð á fjörgamalli 6 sæta vél sem hafði verið breytt í 8 sæta vél með því að troða tveimur aukapúðum aftast. Flugmaðurinn staldraði við á annarri braut í þjóðgarðinum til að sækja tvo auka farþega, og til þess að athuga hvort vélin væri nokkuð of þung þrýsti hann bara niður á stélið og athugaði hvort vélin stæði aftur upprétt. (Á Íslandi skilar maður eyðublaði með nákvæmum þyngdarreikningum og dreifingu þeirra í vélinni, það er mjög erfitt að brjóta "stall" í afturþungri flugvél). Hann reyndi svo að taka á loft á sandbrautinni, en tókst það ekki og snarbremsaði undir lokin. Með hjálp flapa og duglegrar beygju fram hjá trjátoppunum tókst honum að skríða á loft og lenda loks á tjaldsvæðinu okkar.

Þetta var ofsalega skemmtileg 5 daga ferð. Við sigldum um á svona Mokoro, sem er kajak búinn til úr tré. Nemendum í Pennsylvanía háskólanum er bannað að sigla um í svona, því einn prófessorinn þar var étinn upp til agna af flóðhesti og krókódílum fyrir 2 árum síðan. Síðan tjölduðum við í víðáttunni. Á löngum dagstúrum sáum við svo endalaust af zebra-hestum, antílópum, apaköttum, gíröffum, fílum og villisvínum, og svo tókst okkur einnig að sjá tvo flóðhesta (úr fjarlægð, þeir eru ekki beint vinalegir og valda flestum dauðsföllum af Afríkudýrunum) og tvo strúta skokkandi um. Ævintýralegt að sjá dýrin úti í náttúrunni í sínu eðlilega umhverfi. Gíraffar halda að þeir blandist vel inn í umhverfið og standa því kyrrir bak við tré og stara á mann (sjá mynd að neðan). Það ætluðu átta fílar að ganga í gegnum tjaldsvæðið okkar og ef ekki væri fyrir leiðsögumanninn okkar (pínulítinn en yfirmáta sniðugan Bushman) hefðu þeir sennilega gert það. Gaurinn tók sér bara stein í hendur, en eins og allir vita eru fílar með ótrúlegt minni og könnuðust við kauða þar sem hann þarf iðulega að kasta steinum í fíla svo þeir éti ekki maísinn sem fólkið í þorpinu hans ræktar. Þess í stað hörfuðu þeir í burtu, og fóru að leika sér í nærliggjandi vatni. Sérlega krúttlegt. Eitt kvöldið voru einhverjir þrír fullir unglingsspjátrungar á vappi rétt hjá tjaldsvæðinu, og voru að skemmta sér við að kveikja í þurrum gróðrinum. Það loguðu þrír sinubrunar umhverfis tjaldsvæðið okkar í heilan dag og voru komnir talsvert nálægt þegar þeir slokknuðu. Þvílík heimska. Flóðhestur sem var í vatninu rétt við einn brunann var að missa sig og öskraði hátt því svæðið hans og svefnstaður var að brenna. Við fórum líka í heimsókn í frumbyggjaþorp þar sem hús eru búin til úr leðju og kókdósum. Eitt húsið stóð sig þó úr með því að vera með gervihnattadisk og sjónvarp til að horfa á knattspyrnu, allt keyrt á batteríum! Ein lítil stelpa fór að hágráta þegar hún sá okkur hvíta parið, manni leið eins og breskum innrásarher. Allur bærinn safnaðist svo saman þegar við vorum á leiðinni út, og var með basar til að selja okkur heimagerðar skálar og pottaleppa úr bambus. Við pössuðum okkur að kaupa nokkra frá mismunandi fjölskyldum svo það yrði ekki stríð eftir að við færum. Okkur tókst að taka frábærlega mikið af myndum og vídeóum, og þá slatta líka af fuglamyndum. Sáum líka spor frá hýenum með rosalegum klóförum -- ég vissi annars ekki að þær meltu bein!
Í heildina litið var þessi túr vel þess virði, þótt það hefði verið gaman að sjá líka ljón eins og flestir aðrir ferðalangar. En maður getur ekki fengið allt. Hvað getur þú annars fundið marga gíraffa á þessari mynd?

Ferðin heim í rellunni var líka áhugaverð því flugbrautin var öll á kafi í vatni eftir mikla rigningu. Rellunni tókst vel að lenda, en það er ekki fyrir alla að taka á loft í of þungri lítilli flugvél á stuttri flugbraut sem er á kafi í vatni með há tré allt um kring. Með krassandi stuttbrautarflugtaki og að byrja á því að keyra inn af nálægu grasi til að lengja brautina tókst flugmanninum að komast á loft, og svo tók hann náttúrulega 30 gráða beygju til að sveigja hjá trjátoppunum. Flugum svo rétt 500 fet yfir jörðinni til að þurfa ekki að fara inn í rigningarskýin. Flugævintýrinu lauk þó ekki þegar við lentum í Maun og skiptum yfir í stóra farþegavél til að komast til Gaborone. Svo skemmtilega vildi til að tveir af fjórum hreyflum virkuðu ekki, og við Becky vissum um annan þeirra því úr honum logaði eldur í uppkeyrsluferlinu. Þetta virtist vera mjög eðlilegt, því flugstjórinn tilkynnti bara sí svona um þetta í miðju flugi, á milli veðurfarslýsingu og áætlunar um lendingartíma.

Botsvana
"Ef það tekst ekki í fyrsta skiptið, þá er bara að bíða" virðist vera mottóið í Afríku. Eins siðmenntað og Botsvana er á yfirborðinu er einhver grundvallarleti sem kynni að útskýra ólíka hegðun fólks hérna og heima. Það hafa t.d. ekki verið til vöffluform í ísbúðinni hérna í tvær vikur "af því þau kláruðust", og kleinuhringjabúðin hérna er iðulega með opið þótt það hafi ekki komið neitt glassúr og því engir kleinuhringir. Í Suður-Afríku biðum við í klukkutíma í flugvélinni á vellinum eftir seinum farþegum. Umferðarljósin eru stillt á einhvern handahófskenndan hátt, svo það er iðulega grænt fyrir heila akrein sem enginn notar, og algengt að keyra yfir á rauðu. Við Becky stöldruðum við á hárgreiðslustað einn daginn, og sáum þrennt afgreiðslufólk sitja þarna í miðjum klíðum. "Er möguleiki á að fá klippingu?" spurðum við. "Við klippum ekki hár" var svarið. Það verður seint spurt að rökfræðinni hérna.

Þessi hegðun getur líka verið alvarlegri. Læknir frá Nígeríu sem við þekkjum hérna þarf iðulega að rökræða við hjúkrunarkonurnar um röð sjúklinga. Þær öskra t.d. "hey hey, þessi sjúklingur kom á undan þessum sem þú ert að skoða!" og hún þarf að svara "já, en þessi er að deyja!" Á spítalanum eru fjórar öndunarvélar fyrir krakka, en eftirspurnin hefur verið mun meiri, svo í 6 mánuði hefur það verið þannig að það barn sem hefur verið lengst í öndunarvél er tekið úr og hið nýja sett í staðinn, og afleiðingarnar virðast ekki skipta nokkurn neinu máli. Hjá tilraunastofunni hennar Becky vantar iðulega hanska "því það þarf að panta þá" þrátt fyrir að þau séu að vinna með HIV-smitað blóð. Furðulegt.

Þrátt fyrir allt var gaman í Botsvana. Það er skrýtið að keyra vinstra megin á götunni, og nú veit ég aldrei hvert á að líta þegar ég fer yfir umferðargötu, eða hvar ég á að setjast upp í bíl. Við skoðuðum fleiri antílópur, apaketti og strúta í þjóðgarði sem var liggur við í sömu götu og íbúðin hennar Beckyar. Við fórum svo í aðra helgarferð til Suður-Afríku í vatnaparadís (þar sem við sáum eitt svart barn í laugunum, talandi um misskiptingu auðs) og ég fór í heimsins hæsta og lengsta "Zip-line". Það er vír sem er strengdur milli tveggja fjalla, maður er festur í honum og sendur niður á allt að 120km/klst hraða og tíndur upp þegar maður stöðvar í miðjunni. Ég tók alla ferðina upp á myndband og ætla að reyna að setja á YouTube. Maður skynjar ekki hraðann fyrr en maður áttar sig á hæðinni og sér langt fyrir neðan sig að tréin á jörðinni þjóta áfram. Þetta apparat snýst frekar um hraða en eitthvað sem maður fær í magann út af, og ég gef því toppeinkunn. Keyrðum svo í gegnum annan þjóðgarð þar sem var enn betri en þessi í Nairobi, enda mátti sjá meira og minna öll dýr þar, t.a.m. nashyrninga og ungana þeirra, og ljónapar að drekka hjá vatnsuppsprettu (sjá mynd að neðan). Sáum örugglega yfir 50 fíla þarna, og endalaust mörg buffaló naut, þar með talið nokkra daga gamlan kálf.

Á áramótunum sprengdum við upp lítilsháttar flugelda í Botswana um 10-leytið (enda flug til Suður-Afríku og til Ísraels snemma næsta morgun). Í tvo tíma virtumst við vera einu slíku apakettirnir - allt var hljótt. En svo á slaginu 12 heyrðum við í hinum og þessum rakettum og hárri tónlist. Næsta morgun sáum við að öll gatan hennar Becky var gegnsósa af áfengi, flöskum, brotum og öðru drasli, og í kringum 8 leytið var enn blindölvað fólk á gatnamótunum.

Ísrael og pólítík
Ég er annars í Ísrael þessa dagana að vinna að rannsóknum fyrir IBM. Fyrsta spurningin sem landsmenn spyrja þá auðvitað er "Hvað í ósköpunum ertu að gera hjá þessum morðingjum?" Og það er góð spurning. Ég á margan hátt skammast mín fyrir að vera hérna að túristast og vinna á meðan það geysa algjörar hörmungar nokkuð hundruð kílómetra sunnar. Það er óforskammanlegt það sem er að gerast, og með öllu óréttlætanlegt sá fjöldi mannslífa og barna sem hafa fallið. Ég lendi iðulega í rökræðum við Ísraelsbúa hérna, og langar að deila með ykkur þeim svörum sem ég fæ. Ég geri þetta ekki til þess að vernda það sem þeir halda, segja eða eru að gera, en til að gefa ykkur innsýn inn í hugarheim þessa sem standa í þessum árásum. Lítum á þetta sem fréttir af "hinni hliðinni" á málinu, ekki sem skoðanir mínar.

Þeir sem ég tala við eru á sama máli hvers vegna gerð var innrás á Gaza. Það var vegna þess að í suðurhluta Ísraels hafa dunið sprengiflaugar, stundum margar á dag. Fyrst um sinn voru þær heimasmíðaðar og hittu ekkert, en smátt og smátt urðu þær flóknari í smíðum og nákvæmari. Þeir segjast vera í stríði við Hamas, og jafnvel leigubílastjórar segja að þeir hafi ekkert á móti öðrum Palestínubúum og Fatah, og allir ítreka að Hamas séu hryðjuverkasamtök. Það hafi verið gert samkomulag um að herlið Ísraela yrði fjarlægt frá Gaza-svæðinu og landamærum Gaza og Egyptalands, sem þeir hafi staðið við fyrir 3 árum síðan. Síðan þá hafi ástandið verið bærilegt, þrátt fyrir stöku eldflaugar. Þeir segja að lýðræðisleg kosning Hamas sé enn eitt feilspor Bush, og að þau hafi misnotað sér lýðræðisferilinn til að fá völd sem þeir hyggjast ekki láta af hendi á sama hátt og Nasistaflokkurinn forðum. Það sé stríð milli Hamas og Fatah - sem Ísraelar hafa ekkert á móti - og engin von um að palestínski flokkurinn PLO muni fá raunveruleg völd. Stefna Hamas var og er enn að eyða Ísraelsríki. Eftir að Ísraelher fór af svæðinu var vopnum smyglað inn í massavís frá Egyptalandi, og Hamas hafi jafnvel sagt opinberlega að þeir væru aðeins að vígvæðast. Það var samið um árslangt vopnahlé sem gekk þrátt fyrir að þeir vissu að vígvæðingu Hamas, og þegar talað var um framlengingu vopnahleś vildi Hamas breyta skilyrðunum og krefjast meira. [Miðað við myndir frá svæðinu finnst mér ekki skrýtið að gera meiri kröfur]. Ísrael hafi séð hvert stefndi, og þjálfað herinn í 18 mánuði til að minnka völd Hamas í borg sem er eftirlíking af Gaza-borg. Þeir hafi sent inn flugherinn eftir að framlengingarviðræður skiluðu engri niðurstöðu. Herinn sé þjálfaður til að taka aðeins út Hamasliða og sé ekki að standa í þeim mannréttindabrotum sem hann er sakaður um. Það sé erfitt að koma í veg fyrir fall óbreytta borgara og barna, því Hamas-liðar taki iðulega með sér börn þegar þeir eru að senda sprengiflaugar. Til að mynda segjast þeir hafa séð myndir af sprengiskotpalli af skólabyggingunni sem var sprengd upp, þó það hafi komið í ljós að myndskeiðin séu frá 2007 segjast þeir trúa því að þetta hafi áfram verið notað sem skotstaður. Þetta sé þannig að hermenn sendi sprengjur aftur til þeirra staða sem þær koma, og það skipti engu hvað sé þar til staðar. Þeir segja að notkun svona bygginga sé leið Hamas til að fá meiri vorkunn í ástandið. Hermennirnir frá Ísrael séu flestir háskólanemendur og evrópskir í hugsun, og vilji því síst skaða saklausa, en það sé erfitt að komast hjá því, sérstaklega þar sem vopnin sem eru notuð eru ónákvæm.

Ég fæ gjarnan það komment að ég sé of mikill Vesturlandabúi til að geta skilið ástandið, og hafi aldrei búið við ófrið. Flestir eru fylgjandi friði við nágrannaríkin (sumir "vinstrisinnaðir" Ísraelar segja glaðir vilja gefa Austur-Jerúsalem, Gólanhæðirnar, búa ríki fyrir Palestínu og borga þeim sárabætur, og hvað það þarf til að fá frið), en segja að viðræður sem slíkar eins og Vesturlandabúar ímynda sér séu vonlausar. Ástæðan sé að strangtrúaðir shíat-múslimar, sem eru við völd í mörgum þessa ríkja, vilji einungis eyðingu Ísraelsríkis. Fanatísminn sé slíkur að lausn sem feli í sér að Ísrael fái að vera til, kannski minna í sniðum, gangi ekki upp í augum t.d. Írans og Líbanon. Þetta séu ekki andstæðingar sem hægt sé að rökræða við. Þeir segja eftir nokkur ár eða áratugi muni Vesturlönd fá að kynnast þessu ástandi þegar múslímar vilja taka yfir landsvæði og neita að sameinast menningu, eins og sé þegar að gerast í Frakklandi og Danmörku. Þá muni þeir sjá að það þýðir lítið að rabba saman um sameiginlega lausn. Það að rifja upp blóðuga sögu Ísraels breytir litlu, og að útskýra að kynslóð eftir kynslóð hefur fólk í Palestínuríki alist upp við styrjöld og blóðsúthellingar. Það að margir Palestínumenn sem hafi búið á því svæði sem nú er Ísrael og séu flóttamenn þaðan skiptir þá líka litlu máli. Almennt virðist fólk vera vant stríði og lífið gengur sinn vanagang, þótt umræður (á hebresku) séu oft um ástandið og þá frá ísraelskum sjónarhóli. Sú tillaga að láta undan því landi sem talað er um, borga skaðabætur og vera ekki að ráðast á aðra í hversu langan tíma sem það tekur að lækna sárin fær fátæklegar viðtökur.

Enginn þeirra sem ég hef spurt á nein svör hvort þetta stríð muni leysa neitt til langbúðar, og skila neinu öðru en meiri reiði í garð Ísraelsríkis. Einn tjáði mér þó að hann hafi sagt fyrir stríðið "það er hrottalegt til þess að hugsa, en ég held að stríðið muni ekki breyta neinu nema ef það liggja 1000 manns í valnum." Ástæðan, segir hann, sé sú að "Ísrael leit veiklulega út sem ríki eftir Líbanonstríðið 2006, og þar af var ekki hægt að semja diplómatískt við arabaríkin." Hann lýsir tildrögunum svona. "Ímyndaðu þér að þú sért nýi krakkinn á skólalóðinni, og hinir krakkarnir vilji að þú farir aftur burt. Einn krakkinn er búinn að vera að pota í þig stanslaust í langan tíma (sprengiflaugar í 8 ár) og hættir ekki þótt þú biðjir hann. Hvað myndir þú gera?" Þetta er reyndar vel ígrunduð spurning - hvað myndi ég gera í þessari stöðu sem Ísrael er í? Þeir segjast hafa reynt samningsleiðir í langan tíma, hafi pakkað saman og farið út úr Gaza-svæðinu fyrir 3 árum, og hafi í staðinn fengið sprengjur yfir landamærin í 8 ár. Sú leið að reyna að fella bara þá sem sendi sprengjur hafi ekki virkað. Hann segir ennfremur að þessi mikla valdnotkun sem er í gangi sé sú hin sama og hafi verið notuð gegn Vesturbakkann á sínum tíma, og nú ríki þar friður og gróska í efnahagslífi. Það voru til að mynda ekki blóðug mótmæli gegn stríðinu af þeirra hálfu eins og Ísraelar höfðu búist við. "Stundum þurfa hlutirnir að versna áður en þeir batna", og hann vonar að þetta leiði til þess að ljúka rýgnum á milli Gaza og Ísraels og stuðla til friðar. Þetta sé leið til að sýna vöðvana og gera hreyfingum eins og Hamas það ljóst að Ísrael sé ekki á förum. Það hið sama hafi verið gert við PLO á Vesturbakkanum á sínum tíma, sem nú eru friðsælli samtök.
Skrifstofufélagi minn segist ekki styðja stríðið á neinn hátt. Hann telur að það sé einungis háð því að fólk sé svo stríðsvant að þetta er það eina sem það kann, og sé leið fyrir pólitíkusa til að vinna kosningar í næsta mánuði. Hann segir að Ísraelsmenn hafa orðið fyrir mikilli kúgun á þeim stöðum sem þeir voru í heiminum áður en þeir fluttust til Ísraels, og óttist svo að vera taldir minni máttar að þeir haldi að eina leiðin sé að sýna öllum hversu sterkir þeir eru. Fólk á báðum hliðum er uppalið við gagnkvæmt hatur, og hann sagði meira að segja að hann teldi að ef þú sýndir myndir af dauðum börnum frá Gaza-svæðinu til hörðustu erindreka stríðsins myndu þeir segja "gott". Hann áttaði sig ekki á þessu hugarfari, og segir að heilahreinsunin í fjölmiðlum sé "algjör". Þetta minni á "newsspeak" heilahreinsun eins og árið 1930 þar sem Ísraelsríki er að "verja sig gegn gríðarmiklu ranglæti" og í fjölmiðlunum dynji í sífellu sálmurinn um að allir sem hafi verið felldir hafi reynst vera hryðjuverkamenn, og þær byggingar sem hafi verið sprengdar hafi verið notaðar í illum tilgangi af vondu fólki (þótt þetta séu skólar, spítalar, o.s.frv.) Hann segist vona að Bandaríkin muni þrýsta á Ísraelsmenn að hætta þessari vitleysu og að leyfa þeim ekki að slátra nágrannaþjóðunum í einskærri paranoiu.

Mér var nýverið bent á athyglisverða hegðun sem Elías Davíðsson fyrrum tónsmíðakennari minn (fyrir um 15 árum) rannsakaði. Hún er að hugarfar fólks, norm og gildi
þeirra hvað sé eðlilegt, rétt og gott, virðist breytast heilmikið
eftir því hvort það ríki friður í landinu eða stríð. Það er smánarlegt ef stórstjarna berar á sér brjóstin opinberlega, en það að hundruð manns hafi dáið í loftárásum einhversstaðar er "óumflýjanlegt - enda er stríð í gangi". Allt í einu verður allt í lagi að það vanti vatn, mat og hita, og aldrei pælt í sálarlífi fórnarlambanna. Það er eins og það að einhver sé drepinn skipti allt í einu miklu minna máli og breytist í tölfræðieind ef stjórnvöld og fjölmiðlar láta mann vita að á dynji styrjöld. Á friðartíma hefði hugsunin verið sú að einstaklingur hafi átt fjölskyldu og vini, fengið útför og verið syrgdur.
Hef aðeins náð að ferðast hérna. Ég fór á helfararsafn í Jerúsalem, þar sem saga þess hvernig nasistar komust til valda í Þýskalandi og markvissri útrýmingu gyðinga, sígauna og annarra hópa er rakin á mjög flottan og áhrifaríkan hátt. Það þarf nú margt til að maður fari að skæla fyrir framan annað fólk, en að horfa á allar þær upptökur sem eru til af ástandinu, meðal annars hrottalegar aftökur á blásaklausu fólki gerir mann algjörlega þunglyndan og tárin fara að renna. Þarna mátti sjá alls kyns hluti frá aftökuklefum, t.d. eiturgashylki og hólka til að geyma öskuna í. Með því athyglisverðara var löng umfjöllun um Þýskaland frá lok fyrri heimsstyrjaldar. Þegar nasistar höfðu nýlega komið sér til valda var, eins og flestir vita, ofsalegum áróðursherferðum beitt til að sannfæra almenning um hina og þessa þvælu (Hitler sagði sjálfur að "með því að endurtaka lygi nógu oft verður hún sönn"). Þarna mátti t.d. finna teningaspil fyrir börn, annað sem var að "hjálpa svastikunni að ná völdum" með myndum af mikilvægum afrekum Nasistaflokksins, og hitt "náðu öllum gyðingunum úr landi" þar sem maður staldrar við á reitum þar sem maður getur lokað búð einhvers gyðings og fengið hatt. Ofsalega útsmogið. Það er auðveldara að sannfæra fólk um hvað sem er en maður þyrði að vona. (Talandi um heilahreinsun í Ísrael). Lítið bara á tískublöðin og aðrar auglýsingar. Stór hluti Botsvana-búa notar húðhvítunarkrem til að líta meira út eins og hvíta og ljósleita fólkið sem er í öllum auglýsingunum þar. Íslendingar fara í ljós og á sólarstrendur til að verða brúnni, og maka á sig brúnkukrem fyrir samkvæmi. Í gamla daga settu breskar hefðardömur ögn af blásýru í blóðrásina því það gerði þær skjannahvítar í útliti. Ekki er öll vitleysan eins.

Túrismi
Gamla borgin í Jerúsalem er liggur við of stór skammtur af sögu til að innbyrða á einum degi. Heimsótti grátmúrinn og "grét" þar (maður setur inn svona miða með ósk sem maður vill að rætist). Móðgaði einhverja Kristmenn með því að nenna ekki í langa röð til að snerta staðinn þar sem Jesús á að hafa risið upp frá dauðum (útskýrði að ég væri ekki trúaður), en þarna voru gríðarlegar kirkjur fyrir alls kyns atvik sem tengdust píslarför Jesú. En þarna voru líka skemmtilegar rústir frá Rómverjum, og verið að grafa upp lög eftir lög af mannvirkjum frá alls kyns tímabilum í mannkynssögunni. Gömlu Jerúsalem er skipt í fernt, sitt hvor hluti fyrir ofsatrúarhópa gyðinga og kristinna manna, og svo hafa arabar og Armenar sinn hvorn fjórðunginn. Það er víst sér deild á geðveikraspítalanum þarna fyrir fólk sem þjáist af "Jerúsalem-syndrome", sem er þegar heittrúað lið loksins kemst til borgarinnar heilögu og fer alveg yfir um. Fyrir utan gluggann minn á gistiheimilinu sá ég t.d. mann um sextugt klæddan í föt eins og fólk fyrir 2000 árum að öskra/predika fyrir saklaust grindverk sem stóð þarna. Frekar steikt.

Ég fór líka í heilsdagstúr í Dauðahafið og Masada. Það er alveg satt sem þeir segja -- maður flýtur í Dauðahafinu. Geðveikt gaman, en ég hef aldrei fengið saltaðra vatn í augun! Fyrst makar maður samt á sig leðju, eins og sést í myndinni hérna neðst.
Mosada er virki sem er byggt á háu fjalli og ómögulegt að komast að því. Konungurinn sem reisti það fyrir um 2000 árum var haldinn paranoiu og hélt að heimurinn ætlaði að drepa sig. Hann endaði með því að myrða konu sína og börn af ótta við samsæri af þeirra hálfu. Seinna var þetta virki notað af 900 "zealots" eða trúuðum gyðingum. Þegar Rómverjar brenndu Jerúsalem kom 10,000 manna hersveit og umkringdi virkið. Það tók Rómverjana 4 ár að komast inn, því gyðingarnir hentu bara steinum og öðru lauslegu í þá sem reyndu að klifra fjallið á mjóum, löngum og bröttum stígum. Rómverjarnir héldu að þeir gætu svelt fólkið inni, en svo vildi til að gyðingarnir voru með meira en nóg af mat sem varðveittist sérlega vel sökum þurrksins í eyðimörkinni, og það er til matur jafnvel til dagsins í dag. Þeir söfnuðu regnvatni og voru með stóra gáma fulla af vatni þegar Rómverjar komu, og dóu því heldur ekki úr þorsta. Undir lokin tóku Rómverjar gyðinga frá Jerúsalem sem fanga og létu þá reisa pall upp Mosada fjallið til að komast inn með steinvörpur til að fella vegginn. Þetta tók þá 11 mánuði, og þeir komu að tómum dyrum þar sem zealotarnir höfðu framið sjálfsmorð og brennt allan matinn, nema þeir skyldu eftir eitt herbergi fullt af mat til að sýna að þeir hefðu ekki soltið. (Ein kona faldi sig með börnin sín og náði að segja frá því sem hefði gerst). Dramatísk saga, og sérlega áhugavert að sjá þetta.

Rannsóknir
En ég er sem sagt að vinna hjá IBM Research hérna í borginni Haifa í Ísrael (sjá mynd) í 3 vikur. Hef verið að vinna dag og nótt síðan ég kom í byrjun janúar og gengur mjög vel. Er að vinna að tilraunum fyrir grein sem við ætlum að senda inn á SIGCOMM í lok mánaðarins. Þeir virðast vera mjög ánægðir með mig, og reyndar eru þeir að vinna í að bjóða mér starf (eða post-doc ef ég vil það frekar) hérna. Það er gaman að vera eftirsóttur (þá getur maður jú otað fyrirtækjum saman til að hækka tilboðin), en ég veit ekki alveg með að vera í Ísrael í ár eða tvö ár. Reyndar er hópurinn hérna mjög góður, og mikið af kláru fólki á svæðinu. Sem hluti af þessu þarf ég að halda fyrirlestur innan fyrirtækisins (hér starfa kannski 200-400 manns?) á mánudaginn, og var líka boðið að flytja fyrirlestur hjá Technion háskóla hérna, en ég þurfti að afþakka vegna anna. Mér er tjáð að það ætli einhverjir nemendur og prófessorar að koma í sérferð á hinn fyrirlesturinn, svo sennilega verð ég grillaður af spurningum. Minnir mig á að fara að undirbúa þetta, slugsaskapur í mér. Hér til hægri má sjá íbúðina mína (húsið sem er næst), og fyrir neðan er mynd af Haifa.

Næst fyrir stafni
Ég sný svo aftur til Íþöku 23. janúar, og þarf að vinna áfram að þessari grein í heila viku. Því næst flýg ég til Kaliforníu og fer í atvinnuviðtal með tilheyrandi fyrirlestri hjá Yahoo! Research sem er vel spennandi. Til viðbótar við klassahótel fæ ég meira að segja bílaleigubíl til afnota -- manni er farið að líða eins og hálfgerðum kóngi. Spurning hvort kreppan éti þetta góðæri í tölvubransanum, en ég held og vona ekki. Internetið og notkun þess er komin til að vera, og það verður áfram þörf á framþróun og rannsóknum á því sviði.

Það er á döfinni að halda gott partý þegar ég er kominn aftur í kuldann í Íþökunni í tilefni þess að ég er orðinn elliær -- aldurinn fór víst upp í 25 ár fyrir nokkrum dögum síðan. Fór út að borða með þremur yfirmönnum hérna í tilefninu. Fékk smá áfall að fatta að mér hafi einhvernveginn tekist að klára 25-33% prósent af ævinni, en Alzheimerinn hjálpaði mér að gleyma þessari staðreynd. Á óskalistanum eru ný batterí fyrir heyrnartækið, WD-40 olía til að smyrja hjólin undir göngugrindinni, og loks eitthvað til að plokka ofvaxin nef- og eyrnahár.

Planið er svo að reyna að verja doktorsritgerðina í ágúst. Þarf reyndar að skrifa hana fyrst... ahem. Það er bara formleg útskrift hjá Cornell einu sinni á ári, svo ég ætla að fara í þá sem er núna í maí þó sjálf vörnin (B-prófið) verði 2-3 mánuðum síðar. Það er víst ekki stórhætta ef þetta dregst aðeins lengur, enda er ég að reyna að útskrifast ári fyrr en búist er við. Það verða því skrautlega uppteknir mánuðir framundan. Vonum það besta :-)


Lausn á þraut 23:
Það er greinilega lítið um matháka á síðunni, því enginn gat upp á hreindýrakjöti með bláberjum og sveppalöguðum hrísgrjónum. Fyrir utan hana Emblu litlu giskaði fólk ekki einu sinni. Skamm!

Þraut 24:
Ég er sífellt soltinn, en ét þó eins og sauður. Sérhver fingur sem ég sleiki verður fljótlega rauður. Hver er ég?